خالد بن معدان طائى از فضلاى تابعين اهل صلاح و درستكارى و در پيروى از امير المؤمنين على ( ع ) اهتمام داشته است . هنگامىكه « خرّيت بن راشد ناجى « 1 » » همراه قوم خود بنى ناجيه شورش كرد ، امير المؤمنين على ( ع ) ابتدا زياد بن حفصه را به سركوبى آنها فرستادند و سپس معقل بن قيس را به اين كار مأموريت دادند . امام آن‌گاه به ابن عبّاس « 2 » چنين نوشتند : « امّا بعد ؛ پس مردى كه با صلابت و دلاورى و معروف به شايستگى باشد ، به فرماندهى دو هزار تن از اهل بصره بفرست تا به معقل بن قيس پيوندد و چون از بصره خارج شود امير و فرمانده‌ى ياران خود باشد تا به معقل برسد ، وقتى به معقل رسيد او فرمانده‌ى هر دو گروه خواهد بود بايد كه از او بپذيرد و فرمانبردارى كند و مخالفتش ننمايند . . . » ابن عبّاس براى اين مأموريت خالد بن معدان را برگزيد ، و خالد طبق دستور عمل كرد . خالد بن معدان از بعضى صحابه همچون ابن عبّاس و زاذان و معاذ بن جبل روايت كرده است « 3 » . - * - گفته‌اند كه خالد هنگام ورود اسيران اهل بيت ( ع ) و سرهاى مطهّر شهيدان به شام اين ابيات را در رثاى شهدا سروده است : جاؤوا برأسك يابن بنت محمّد * مترّ ملا بدمائه ترميلا و كأنّما بك يابن بنت محمّد * قتلوا جهارا عامدين رسولا قتلوك عطشانا و لما يرقبوا * فى قتلك التنزيل و التأويلا و يكبّرون بأن قتلت و انّما * قتلوا بك التكبير و التهليلا « 4 » اى پسر دختر پيامبر ( ص ) سرت را غرق در خون آوردند . گويى با كشتن تو ، آنان آشكارا پيامبرت را كشته‌اند . تو را تشنه كشتند و در قتل تو پروايى از قرآن و از تنزيل و تأويل نداشتند . آنان‌كه تو را كشته‌اند ، براى كشتنت تكبير مىگويند ، حقيقت اين است كه با قتل تو تكبير - اللّه اكبر - و تهليل - لا إله الّا اللّه - را كشته‌اند .

--> ( 1 ) - از خوارج بود . ( 2 ) - عبد اللّه بن عباس ، پسر عموى حضرت على ( ع ) در آن زمان ولايت بصره داشت . ( 3 ) - ادب الطف ؛ ج 1 ، ص 289 . ( 4 ) - همان ؛ ص 288 .